Je kwam uitgerust terug. Bruin, uitgeslapen, met dat zeldzame gevoel dat er ruimte in je hoofd zat. En nu, ergens halverwege september, is het weg. Alsof die drie weken nooit hebben plaatsgevonden.

Bijna iedereen kent het, en bijna iedereen legt het bij zichzelf neer. Je hebt te snel weer te veel opgepakt. Je moet beter je grenzen bewaken. Je bent kennelijk gewoon iemand die slecht tegen drukte kan.

Maar de cijfers vertellen iets anders.

Het is niet alleen jouw ervaring

Uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025, uitgevoerd door TNO en CBS, blijkt dat 20,7 procent van de Nederlandse werknemers burn-outklachten heeft. Ruim één op de vijf. Tien jaar geleden lag dat percentage nog rond de dertien procent. Onder vrouwen ligt het hoger dan onder mannen — 23,5 tegenover 18 procent — en juist bij werkenden tussen de 25 en 34 jaar komt het het vaakst voor.

Nog een cijfer uit hetzelfde onderzoek: ruim een derde van de werknemers vindt dat er aanvullende maatregelen nodig zijn tegen werkdruk en werkstress.

Dat betekent niet dat iedereen met een septemberdip op weg is naar een burn-out. Maar het laat wel zien dat een structureel probleem zich hier persoonlijk laat voelen. En dat het weinig zin heeft om jezelf de schuld te geven van iets wat een vijfde van werkend Nederland overkomt.

Waarom uitrusten het niet oplost

Hier zit de denkfout die ik in mijn praktijk het vaakst tegenkom.

Een vakantie herstelt je van vermoeidheid. Dat werkt uitstekend, en na drie weken voel je dat ook. Maar een vakantie verandert niets aan de reden waaróm je moe werd. Kom je terug in hetzelfde werk, met dezelfde verwachtingen en dezelfde manier waarop je jezelf daarin verhoudt, dan begint precies hetzelfde proces opnieuw. Alleen nu vanaf een hoger startpunt, want de rest is verbruikt.

Dat verklaart ook waarom de dip zo hard aankomt. Je hebt kort ervaren hoe het óók kan voelen. Dat contrast maakt zichtbaar wat je de rest van het jaar wegdrukt.

Soms is de vermoeidheid trouwens niet eens het gevolg van te veel werk. Bore-out — leeg raken van werk dat te weinig van je vraagt of te weinig betekenis heeft — voelt van binnen bijna hetzelfde, maar vraagt om een volstrekt andere aanpak. Wie daar met rust en ontspanning tegenaan gaat, komt bedrogen uit.

Wat je lichaam al weet

In gesprekken kom je hier vaak maar tot op zekere hoogte mee verder. Je kunt scherp analyseren waarom je vastloopt en tegelijk geen millimeter verschuiven. Denken is prima gereedschap, maar het kan zichzelf niet uit de knoop halen.

Je ademhaling is een van de weinige lichamelijke processen die zowel automatisch verloopt als bewust te sturen is. Daarmee is het een directe ingang naar je zenuwstelsel. Wie langdurig onder spanning staat, ademt vaak hoog en oppervlakkig in de borst — en dat patroon houdt het gevoel van alertheid in stand, ook als er allang geen reden meer voor is. Journalist James Nestor beschrijft in zijn boek Breath hoe wijdverbreid verstoorde ademhaling is en hoeveel er verandert als je dat patroon aanpakt.

Werken met een ademcoach betekent niet dat je een trucje leert om rustig te worden. Het betekent dat je toegang krijgt tot wat er onder het denken zit, en dat je lichaam de kans krijgt los te laten wat het jarenlang heeft vastgehouden. Voor veel mensen is dat de plek waar het gesprek eindelijk verder komt.

Zeven keer

Ik schrijf dit niet als buitenstaander. In dertig jaar werkzaam leven ben ik zeven keer uitgevallen. RSI, overspannenheid, bore-out, paniekaanvallen — het volledige repertoire. Elke keer dacht ik: nu weet ik het, dit overkomt me niet nog eens. En elke keer kwam het terug, in een andere vorm.

Wat uiteindelijk verschil maakte, was niet meer rust of een betere planning. Het was eerlijk durven kijken naar wat er werkelijk speelde, en dat niet alleen met mijn hoofd doen.

Wanneer is het meer dan een dip?

Een septemberdip die na een paar weken wegtrekt, hoort erbij. Let op als je merkt dat de vermoeidheid ook in het weekend niet meer weggaat, dat je slecht slaapt terwijl je uitgeput bent, dat je prikkelbaar wordt bij dingen die je normaal niet raken, of dat je het gevoel hebt op de automatische piloot te leven.

Dan is er iets aan de hand dat aandacht vraagt. Dat kan een gesprek met je huisarts zijn, of met iemand die met dit soort vragen werkt. Ben je op zoek naar een coach in Amersfoort of omgeving, dan is een kosteloos kennismakingsgesprek meestal een goed startpunt — al was het maar om te merken of het klikt.

Het belangrijkste is dit: wachten tot het vanzelf overgaat, is zelden een plan. Dat het een vijfde van werkend Nederland overkomt, maakt het niet minder serieus. Het maakt alleen duidelijk dat je er niet alleen in staat.

Dirk Verhoeven is coach en counselor in Amersfoort. Hij studeerde transpersoonlijke counseling aan de Academie Integrale Menswetenschappen (SPSO) in Utrecht en volgde in 2019 de ademcoachopleiding bij Adem en Stem. In zijn praktijk begeleidt hij mensen bij stress en burn-out, loopbaanvragen en zingeving, in gesprekken en met ademwerk.